Vazirlar Mahkamasi 2000-yilda va joriy yilning birinchi yarim yilligida valyuta siyosatini yanada erkinlashtirish, birjadan tashqari valyuta bozorini mustahkamlashga doir bir qancha aniq chora-tadbirlar ko‘rilganligini, unda tijorat banklarining roli ancha oshganligini qayd etadi.

Milliy valyutani konvertatsiya qilish huquqiga ega bo‘lgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar soni jiddiy ravishda kengaymoqda, almashtirish shoxobchalari soni ko‘paydi, xorijiy valyuta sotib olish tartibi soddalashtirildi.

Valyuta siyosatini erkinlashtirish jarayonini yanada chuqurlashtirish, birjadan tashqari valyuta bozorini kengaytirish va naqd pulsiz hamda naqd valyutani konvertatsiya qilish ko‘lamlarini ko‘paytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. O‘zbekiston bozoriga konvertatsiya qilinadigan valyuta tushumini keskin ko‘paytirish uchun mavjud imkoniyatlar va resurslarni jalb qilish, investitsiya muhitini shakllantirish va eksportga ishlab chiqarish ko‘lamlarini kengaytirishga doir bugungi kunda olib borilayotgan ishlar tanqidiy qayta ko‘rib chiqilsin.

Eksport imkoniyatini rivojlantirishni rag‘batlantirish respublika kengashi (Sultonov) ushbu masalalar bo‘yicha ishlarni tanqidiy baholasin va joriy yilning birinchi yarim yilligi yakunlari bo‘yicha 2002—2005-yillarga mo‘ljallangan aniq takliflar kiritsin.

2. O‘zbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Moliya vazirligi, Markaziy banki manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ilg‘or xorijiy tajribani o‘rganish asosida inflyatsiya darajasini pasaytirishga, maqroiqtisodiy barqarorlik darajasini oshirishga, ichki bozorni raqobatbardosh iste’mol tovarlari bilan to‘ldirish bo‘yicha sifat jihatidan yangicha yondashuvlarni nazarda tutuvchi kompleks chora-tadbirlar dasturini ikki oy muddatda ishlab chiqsinlar va Vazirlar Mahkamasiga kiritsinlar.

3. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Moliya vazirligi, tijorat banklari bilan birgalikda bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga pul-kredit siyosatini qat’iylashtirish va pul agregatlari ustidan ta’sirchan nazoratni kuchaytirish, naqd pul muomalasini mustahkamlash va pul mablag‘larining bankdan tashqari aylanmasini qisqartirishga doir takliflar kiritsin.

4. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va tijorat banklarining birjadan tashqari valyuta bozorini barqaror rivojlantirish uchun erkin muomaladagi valyutada Birlashgan barqarorlashtirish jamg‘armasi tashkil etish to‘g‘risidagi taklifi qabul qilinsin.

Quyidagilar Birlashgan barqarorlashtirish jamg‘armasini shakllantirishning asosiy manbalari etib belgilansin:

vakolatli banklar tomonidan jalb qilingan mijozlarning bo‘sh valyuta mablag‘larining bir qismi;

vakolatli banklarda valyuta tushumining 50 foizini majburiy sotishdan qoladigan va talab etilmagan mablag‘larning bir qismi;

kafolatli yetkazib berish bo‘yicha va eksportning belgilangan prognozidan ortiqcha yuqori likvidli mahsulotlarni xorijiy kompaniyalar va firmalarga sotishdan olingan valyuta tushumi;

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan valyuta aktivlarini boshqarishdan olinadigan xorijiy valyutadagi daromadlar.

Belgilansinki, jalb etiladigan bo‘sh valyuta mablag‘larini Birlashgan barqarorlashtirish jamg‘armasiga yo‘naltirishda olinadigan marja summasi vakolatli banklar daromadlarining soliq solinadigan bazasidan chiqarib tashlanadi.

5. Kichik va o‘rta korxonalarni, xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishni rag‘batlantirish, ularning tashqi iqtisodiy faoliyatini kengaytirish maqsadida 2001-yil 1-iyuldan boshlab:

mikrofirmalar, kichik va o‘rta korxonalar o‘zlari ishlab chiqargan tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksportidan tushgan valyuta tushumini majburiy sotishdan ozod qilinsin;

kichik va o‘rta biznes korxonalariga o‘zlari ishlab chiqargan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni, valyuta tushumini belgilangan tartibda eksport qiluvchilarning hisob raqamiga o‘tkazgan holda, bank muassasalari kassalari orqali naqd xorijiy valyutaga eksport qilishga ruxsat etilsin.

6. 2001-yil 1-iyuldan boshlab xorijiy kompaniyalar va firmalarga yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlarini kafolatlangan hajmlarda erkin almashtiriladigan valyutaga sotib olishga doir eksklyuziv huquq berilsin.

Belgilansinki:

tovarlar muqobil bank kafolati yoki sug‘urta polisi asosida haqini oldindan to‘lash shartlarida yetkazilib beriladi;

yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlari eksport kontraktlari O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligida ro‘yxatdan o‘tkazilmasdan oldindan yetkazib berish shartlarida sotiladi;

yuqori likvidli mahsulotlarni ko‘rsatib o‘tilgan shartlarda sotishdan tushgan valyuta tushumi birjadan tashqari bozorning talab va taklifdan kelib chiqib shakllanadigan erkin kursi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankiga sotiladi, maqsadli ravishda Birlashgan barqarorlashtirish jamg‘armasiga yo‘naltiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, Moliya vazirligi va Markaziy bank ikki hafta muddatda:

yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlarini kafolatli hajmlarda kimoshdi asosida sotish tartibini ishlab chiqsinlar va tasdiqlasinlar;

2001-yilning ikkinchi yarim yilligida sotish uchun ajratiladigan yuqori likvidli tovarlar turlari va hajmlari yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsinlar.

8. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va Moliya vazirligining quyidagi operatsiyalar bo‘yicha xorijiy valyutani xarid qilish va sotishni 2001-yil 1-iyuldan boshlab birjadan tashqari valyuta bozorining talab va taklifdan kelib chiqib shakllanadigan erkin kursiga o‘tkazish to‘g‘risidagi taklifi qabul qilinsin:

eksport qiluvchilar tomonidan valyuta tushumining 50 foizini majburiy sotish;

asbob-uskunalar, butlovchi buyumlar, xom ashyo, materiallar va xizmatlar importi;

yangidan jalb qilinadigan xorijiy kreditlarga xizmat ko‘rsatish;

xorijiy investorlar foydasi, dividendlari va boshqa daromadlarini repatriatsiya qilish;

xizmat safari xarajatlari.

Vakolatli banklar eksport qiluvchi korxonalarga aylanma mablag‘larni to‘ldirish uchun so‘mda qisqa muddatli kreditlar berishni keng joriy etsinlar.

9. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Moliya vazirligi, tijorat banklari bilan birgalikda 2001-yil 1-iyulgacha Birjadan tashqari valyuta bozorida talab va taklif asosida erkin almashtiriladigan valyutani sotish va xarid qilish bo‘yicha savdolar o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomni ishlab chiqsin va Pul-kredit siyosati bo‘yicha respublika komissiyasiga tasdiqlash uchun kiritsin.

10. Birjadan tashqari valyuta bozorining erkin kursi bo‘yicha xorijiy valyutani sotib oluvchi korxonalar 2001-yil 1-iyuldan boshlab erkin almashtiriladigan valyutani xarid qilishga besh foizli yig‘im to‘lashdan ozod qilinsin.

11. Pul-kredit siyosati bo‘yicha respublika komissiyasi ikki hafta muddatda Vazirlar Mahkamasiga xalq iste’mol tovarlari ishlab chiqarishni, shu jumladan butlovchi buyumlar, xomashyo va materiallar yetkazib berish bo‘yicha kooperatsiya aloqalarini kengaytirish hisobiga yanada ko‘paytirish bilan bog‘liq takliflar kiritsin.

12. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va tijorat banklari:

valyuta-almashtirish operatsiyalarini ko‘paytirish uchun erkin almashtiriladigan valyutadagi resurslarni jalb qilish vositalaridan kengroq foydalanish;

banklararo kredit, shu jumladan xorijiy valyutadagi kimoshdi savdolarini yanada rivojlantirish va ular hajmlarini ko‘paytirish;

turistik komplekslar, savdo markazlari, buyum bozorlari, aeroportlar va bojxona postlarida almashtirish shoxobchalari tarmoqlarini qo‘shimcha ravishda ko‘paytirishga doir kompleks qo‘shimcha chora-tadbirlarni amalga oshirsinlar.

13. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Birjadan tashqari valyuta bozorini rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2000-yil 24-martdagi 103-son qarori o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

Belgilansinki, jismoniy shaxslar — norezidentlarga turistik xizmatlar, shuningdek yo‘lovchilarni aviatsiya va temir yo‘llarda tashish, valyuta tushumi belgilangan tartibda inkassatsiya qilingan holda, maxsus kassalar orqali xorijiy valyutaga ko‘rsatiladi.

14. O‘zbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Markaziy bank, Moliya vazirligi Xalqaro valyuta jamg‘armasi. Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki hamda boshqa xalqaro moliyaviy va iqtisodiy tuzilmalar bilan iqtisodiyotni yanada erkinlashtirish chora-tadbirlari va bosqichlarini hamda valyuta siyosatini ishlab chiqish masalalari bo‘yicha hamkorlik kengaytirilishini ta’minlasinlar.

15. O‘zbekiston Respublikasi hukumatining ilovaga muvofiq qarorlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin, shuningdek ularga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Moliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar Adliya vazirligi bilan birgalikda ikki hafta muddatda o‘z normativ hujjatlarini mazkur qarorga muvofiqlashtirsinlar.

16. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri o‘rinbosari R.S. Azimov va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi F.M. Mullajonov zimmasiga yuklansin.

1. Quyidagilar o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin:

Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi hududida baravar to‘lov vositasi sifatida “So‘m-Kuponlar”ni muomalaga kiritish to‘g‘risida” 1993-yil 12-noyabrdagi 550-son qarori;

Vazirlar Mahkamasining “So‘m-Kuponlar”ni chet el valyutasiga almashtirish tartibi to‘g‘risida” 1993-yil 19-noyabrdagi 562-son qarori;

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Respublikada naqd xorijiy valyutaning muomalada bo‘lishini tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 1996-yil 31-oktabrdagi 376-son qaroriga 1-ilovaning 1.4-bandi hamda 3.1-bandi;

Vazirlar Mahkamasining “Valyuta va eksport-import operatsiyalari bo‘yicha hisob va hisobot tartibini takomillashtirish to‘g‘risida” 2000-yil 28-apreldagi 171-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT., 2000-yil, 4-son, 22-modda)ning 1-bandi.

2. Vazirlar Mahkamasining “Birjadan tashqari valyuta bozorini yanada rivojlantirish va mustahkamlash chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2000-yil 29-iyundagi 245-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT., 2000-yil, 6-son, 33-modda)ga 1-ilovaning 3-bandi birinchi qismi quyidagi mazmundagi xatboshi bilan to‘ldirilsin:

“e) mikrofirmalar, kichik va o‘rta korxonalar o‘zlari ishlab chiqargan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni eksport qilishdan tushadigan valyuta tushumi”;

3. Vazirlar Mahkamasining “Valyuta bozorini yanada erkinlashtirish va valyuta almashtirish operatsiyalarini kengaytirishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2000-yil 30-iyundagi 250-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT., 2000-yil, 6-son, 34-modda)ning 4-bandi ikkinchi xatboshi hamda qarorga 2-ilovaning 15-bandi birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“vakolatli banklarning almashtirish shoxobchalarida naqd xorijiy valyuta O‘zbekiston Respublikasi rezidentlariga pasport (O‘zbekiston Respublikasida yashash ruxsatnomasi, O‘zbekiston Respublikasi harbiy xizmatchilari uchun — harbiy bilet yoki shaxsini tasdiqlovchi guvohnoma) ko‘rsatilganda va xorijiy davlatning kirish vizasi, aviatsiya yoki temir yo‘l chiptalari mavjud bo‘lgan taqdirda sotiladi”.